Drie afspraken
Rond gegenereerd beeld is veel onduidelijk, en dat is precies de reden om zelf duidelijk te zijn. Er zijn drie afspraken die overal gelden.
De eerste: je hoort altijd wat gefotografeerd is en wat gegenereerd. Niet op verzoek, maar standaard, bij elke oplevering.
De tweede: er wordt geen werk van andere makers geïmiteerd. Geen opdrachten in de stijl van een levende kunstenaar of fotograaf, en geen beelden die zo dicht bij bestaand werk komen dat verwarring ontstaat.
De derde: de Europese AI-regelgeving wordt actief gevolgd. Dat is geen afgeronde zaak maar een bewegend dossier, en wat vandaag mag kan volgend jaar anders liggen.
Waarom transparantie praktisch is
Transparantie wordt vaak gepresenteerd als een morele plicht, en dat is het ook. Maar het is vooral handig.
Zodra vaststaat welk deel van een beeld echt is, weet iedereen waar hij op mag bouwen. Een inkoper weet dat de kleur van het product klopt. Een redacteur weet dat hij het beeld niet als nieuwsfoto kan gebruiken. Een klant weet dat hij de omgeving op de foto niet hoeft te zoeken.
Het omgekeerde — beeld waarvan niemand zeker weet wat het is — kost op enig moment een gesprek. Meestal op het slechtste moment, namelijk als iemand anders het ontdekt.
Daarom zit die vermelding in de oplevering en niet in de kleine lettertjes.
Waar de grens ligt bij mensen
De scherpste grens ligt bij gezichten. Een gegenereerd gezicht dat wordt gepresenteerd als een echt persoon, is misleiding — bij een teampagina, bij een testimonial, bij een portret.
Dat geldt ook voor het bewerken van bestaande portretten. Subtiele retouche is normaal en al decennia gebruikelijk; iemand er wezenlijk anders uit laten zien is dat niet.
En het geldt voor situaties. Een beeld dat suggereert dat iets is gebeurd wat niet is gebeurd, hoort niet gemaakt te worden, hoe onschuldig de aanleiding ook lijkt.
Bij portretten van echte mensen wordt daarom gefotografeerd. Dat is niet uit principiële afkeer van de techniek, maar omdat een portret alleen iets waard is als het iemand echt weergeeft.
Regelgeving in beweging
De Europese AI-verordening stelt eisen aan het kenbaar maken van gegenereerd materiaal. De uitwerking daarvan loopt nog, en de praktijk zal de komende jaren verder invulling krijgen.
Het uitgangspunt hier is eenvoudig: ruim boven het minimum blijven. Wie standaard vermeldt wat gegenereerd is, hoeft bij elke aanscherping van de regels niets te veranderen.
Hetzelfde geldt voor het auteursrecht, dat op dit terrein nog volop in ontwikkeling is. Wat je met een beeld mag doen, wordt daarom per overeenkomst vastgelegd in plaats van aan de aanname overgelaten.
